Дзяржаўны
каталог Музейнага фонду
Рэспублікі Беларусь
Навіны музейнага жыцця  /  Музейныя вандроўкі. Мемарыяльны комплекс "Брэсцкая крэпасць-герой"

Музейныя вандроўкі. Мемарыяльны комплекс "Брэсцкая крэпасць-герой"


     Беларусь часам называюць краінай замкаў і крэпасцяў. І нездарма. З-за свайго геапалітычнага размяшчэння і частых войнаў тут была сапраўдная неабходнасць будаваць фартыфікацыйныя аб\'екты і самым знакамітай з іх, напэўна, з\'яўляецца Брэстская крэпасць.
     Крэпасць змясцілася ў маляўнічым месцы на паўвостраве, дзе сышліся Буг і Мухавец, там, дзе амаль тысечагоддзе таму ўзнікла старажытнае Бярэсце, рэшткі якога можна пабачыць у невялічкім музеі побач з крэпасцю. Але ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя с пачаткам будаўніцтва крэпасці выгляд і далейшы лёс гэтых мясцін змяніўся.
     Калі крэпасць была ўведзена ў лік дзеючых 26 красавіка 1842 г., яе можна было лічыць непрыступнай. У далейшым да пачатку ХХ стагоддзя праводзілася яе мадэрнізацыя і ўдасканаленне, дастройваліся форты і ўмацаванні. Але ўжо падчас Першай сусветнай вайны яна не магла эфектыўна супрацьстаяць варожаму націску і была часткова ўзарвана, а гарнізон быў эвакуяваны. Тым не менш, менавіта ў Белым палацы Брэсцкай крэпасці 3 сакавіка 1918 г. быў падпісаны Брэсцкі мір. У міжваенны перыяд Брэст і крэпасць уваходзілі ў склад Польшчы, таму тут месціўся польскі гарнізон, які ў пачатку Другой сусветнай вайны аказваў супраціўленне часткам нямецкай арміі. А ў 1941 годзе той жа лёс напаткаў часткі Чырвонай арміі, якія знаходзіліся тут з 22 верасня 1939 г.
     Са складаным і гераічным лёсам крэпасці, а таксама лёсамі яе абаронцаў цяпер можна пазнаёміцца ў музеі, што размясціўся ў нешматлікіх захаваўшыхся і адноўленых будынках крэпасці. Сама ж крэпасць пераўтварылася ў мемарыяльны комплекс, ён быў адкрыты ў 1971 г., і цяпер носіць назву «Брэсцкая крэпасць-герой».

     На віртуальнай выставе прадстаўлены некаторыя найбольш цікавыя прадметы са збораў музея:

Сімвалічны ключ Брэсцкай крэпасці, які быў знойдзены шэраговым С.М. Красненка ў развалінах казармы Цытадэлі ля Холмскай брамы ў сакавіку 1954 г.

Фотаздымак “Прыезд імператара Аляксндра ІІІ у Брэст-Літоўскую крэпасць”, які быў перададзены ў музей унукам унтэр-афіцэра крэпасці Мікалаева Івана Мікалаевіча.

Паштовая картка “Брэст над Бугам. Крэпасць. Гарнізонны касцёл”

Будзільнік – сведка пачатку Вялікай Айчыннай вайны, які быў знойдзены 28 кастрычніка 1956 г. на Цярэспальскім умацаванні Брэсцкай крэпасці. Яго стрэлкі паказваюць час пачатку бамбардзіроўкі 22 чэрвеня 1941 г.

Ліст, напісаны 18 студзеня 1940 Аляксандрам Кругловым, які ў чэрвені 1941 г. быў малодшым лейтэнантам, камандзірам кулямётнага аддзялення 10 заставы 17 Чырвоназнамённага пагранічнага атрада, удзельнічаў у прыгранічных баях, знік без вестак.

Фотаздымак генерал-маёра Васіля Сцяпанавіча Папова (1893-1957), які ў чэрвені 1941 г. быў камандзірам 28 стралковага корпуса 4 арміі, начальнікам Брэсцкага гарнізона, удзельнічаў у баях у раёне г. Брэста. У ліпені 1944 г. - генерал-палкоўнік, камандуючы 70 арміяй, удзельнік вызвалення г. Брэста. Герой Савецкага Саюза. У яго гонар названа адна з вуліц Брэста.

Медаль “Залатая зорка” № 10697, якая была ўручана 1.11.1965 г. згодна з Указам Прэзідыума Вярхоўнага Савета СССР ад 08.05.1965 г., па якім Брэсцкая крэпасць была удастоена звання “Крэпасць-герой” з уручэннем ордэна Леніна і медаля “Залатая зорка” за “выключныя заслугі абронцаў Брэсцкай крэпасці перад Радзімай і ў азначэнне 20-годдзя Перамогі савецкага народа у Вялікай Айчыннай вайне 1941-1945 гг.”.

Фотаздымак “У файе мінскай тэлестудыі падчас перадачы “Пошук”. За сталом злева направа: абаронцы крэпасці Мацевасян Самвел Мінасавіч (1912-2003), які ў чэрвені 1941 г. быў намеснікам палітрука, адказным сакратаром камсамольскага бюро 84 стралковага палка, Гаўрылаў Пётр Міхайлавіч (1900-1979) – у чэрвені 1941 г. маёр, камандзір 44 стралковага палка, Герой Савецкага Саюза (1956), пісьменнік Смірноў Сяргей Сяргеевіч (1915-1976) – аўтар кнігі “Брэсцкая крэпасць”, лаўрэат Ленінскай прэміі (1965). Фотаздымак быў перададзены ўдавой пісьменніка Віргініяй Генрыхаўнай Смірновай.

Фотаздымак “Першы сакратар ЦК КП Беларусі П.М. Машэраў”



03.04.2014




© "Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь", 2009-2013
© Распрацоўшчык ТAA "НВФ "IНЕАК", 2009